Urlopy pracownicze – rodzaje i wymiary

Urlop na żądanie

Zepsuty samochód, ból zęba czy zalane mieszkanie – właśnie w takich sytuacjach przydaje się urlop na żądanie. Aby z niego skorzystać, pracownik musi zgłosić ten fakt najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Tylko w wyjątkowych sytuacjach przełożony może odmówić pracownikowi udzielenia urlopu na żądanie.
Wymiar urlopu na żądanie wynosi 4 dni. Co ważne, urlop ten jest częścią urlopu wypoczynkowego. Jeżeli w danym roku pracownik nie wykorzysta urlopu na żądanie, to zmieni się on w „zwykły” urlop. 

Urlop okolicznościowy

Urlop okolicznościowy to potoczna nazwa urlopu, który przysługuje pracownikowi w związku z różnymi okolicznościami, np. ślubem czy pogrzebem. Prawo do urlopu okolicznościowego przysługuje pracownikowi na podstawie Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy.  Pracownikowi przysługuje urlop w wymiarze 2 dni w razie:

• jego ślubu
• urodzenia się mu dziecka
• zgonu i pogrzebu jego małżonka lub jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy.

Pracownikowi przysługuje urlop w wymiarze 1 dnia w razie:

• ślubu jego dziecka
• zgonu i pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka i każdej innej osoby pozostającej na jego utrzymaniu lub pod jego opieką.

Z uwagi na charakter urlopu okolicznościowego powinien on zostać udzielony w okresie zdarzenia. Pracodawca może też zażądać np. aktu ślubu.

Urlop bezpłatny

Za czas korzystania z urlopu bezpłatnego pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie. To najistotniejsza różnica w porównaniu do pozostałych urlopów, o jakie pracownik może złożyć wniosek. Kodeks pracy przewiduje, że pracownik może złożyć wniosek o urlop bezpłatny, aby:

• załatwić swoje sprawy osobiste
• wykonywać pracę u innego pracodawcy.

Pracodawca nie ma obowiązku udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego. Taka konstrukcja przepisów nie jest przypadkowa – chroni pracodawcę przed nagłą utratą pracowników.

Urlopy związane z macierzyństwem

Pracownik, któremu urodziło się dziecko, może skorzystać z szeregu urlopów związanych z rodzicielstwem. Należą do nich:

• urlop macierzyński – jego wymiar zależy od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu, np. 20 tygodni urlopu macierzyńskiego przysługuje po urodzeniu jednego dziecka
• urlop rodzicielski – jego wymiar również zależy od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu; z tego urlopu można skorzystać po urlopie macierzyńskim
• urlop wychowawczy – wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 3 lat i może on być wykorzystywany z przerwami.

Jeżeli pracownik jest rodzicem, przysługuje mu urlop z tytułu opieki nad dzieckiem. Ten urlop nie pomniejsza urlopu wypoczynkowego – to dodatkowe 2 dni (lub 16 godzin), z których pracownik może skorzystać w razie potrzeby.

Urlop szkoleniowy

Pracownik może podnosić swoje kompetencje. Jeżeli robi to np. z własnej inicjatywy, ale za zgodą pracodawcy, to przysługuje mu urlop szkoleniowy. Wymiar tego urlopu zależy od rodzaju egzaminu, do którego pracownik będzie przystępował. Jeżeli jest to:

• egzamin maturalny czy egzamin zawodowy – przysługuje mu urlop w wymiarze 6 dni
• egzamin dyplomowy – otrzyma 21 dni wolnych.

Urlop szkoleniowy jest niezależny od urlopu wypoczynkowego.